Τα δείγματα περιλάμβαναν θαλάσσιες αράχνες, αστερίες, αχινούς, χταπόδια και άλλα ασπόνδυλα, ορισμένα από τα οποία ενδέχεται να αποδειχθούν είδη που δεν έχουν ακόμη περιγραφεί επιστημονικά.
Ένας κόσμος που μοιάζει περισσότερο με σκηνικό επιστημονικής φαντασίας παρά με γνωστό οικοσύστημα της Γης ήρθε ξανά στο προσκήνιο από τα παγωμένα νερά της Ανταρκτικής.
Η επιστημονική αποστολή με το αυστραλιανό παγοθραυστικό RSV Nuyina εξερεύνησε για περίπου δύο μήνες την περιοχή γύρω από τον Denman Glacier και το Shackleton Ice Shelf, συλλέγοντας οργανισμούς από τον πυθμένα και καταγράφοντας μια εντυπωσιακή βιοποικιλότητα. Η επίσημη Australian Antarctic Program επιβεβαιώνει ότι στην αποστολή συμμετείχαν περίπου 60 επιστήμονες και ότι η ομάδα θαλάσσιας βιοποικιλότητας είχε επικεφαλής τον καθηγητή Jan Strugnell — όχι Ian Strugnell — από το James Cook University.
Τα δείγματα περιλάμβαναν θαλάσσιες αράχνες, αστερίες, αχινούς, χταπόδια και άλλα ασπόνδυλα, ορισμένα από τα οποία ενδέχεται να αποδειχθούν είδη που δεν έχουν ακόμη περιγραφεί επιστημονικά.
Ένας κόσμος που ζει χωρίς φως
Το εντυπωσιακό στοιχείο δεν είναι απλώς η εμφάνιση αυτών των οργανισμών.
Είναι οι συνθήκες στις οποίες έχουν προσαρμοστεί.
Στα βαθιά νερά της Antarctica, η θερμοκρασία παραμένει εξαιρετικά χαμηλή, το ηλιακό φως πρακτικά εξαφανίζεται και η πίεση αυξάνεται δραματικά όσο μεγαλώνει το βάθος.
Κι όμως, ο πυθμένας δεν είναι έρημος.
Η αποστολή κατέγραψε ένα σύνθετο οικοσύστημα, ακριβώς σε μια περιοχή που οι επιστήμονες είχαν μέχρι πρόσφατα ελάχιστες ευκαιρίες να εξετάσουν άμεσα. Το Denman Glacier θεωρείται ένας από τους πιο ευάλωτους και ταχύτερα υποχωρούντες παγετώνες της Ανταρκτικής, ενώ οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν πώς τα θερμότερα βαθιά νερά επηρεάζουν τόσο τον πάγο όσο και τα οικοσυστήματα γύρω του.
Τα «γουρουνόψαρα» που δεν είναι ψάρια
Ανάμεσα στα πλάσματα που τράβηξαν περισσότερο την προσοχή ήταν τα λεγόμενα «sea pigs».
Παρά το όνομά τους, δεν είναι ούτε ψάρια ούτε θηλαστικά.
Πρόκειται για θαλάσσια αγγούρια, δηλαδή συγγενείς των αστεριών και των αχινών, με μαλακό, σχεδόν ζελατινώδες σώμα και μορφή που μοιάζει εντελώς ξένη στα μάτια ενός ανθρώπου που έχει συνηθίσει τη ζωή στην επιφάνεια.
Ορισμένα δείγματα που συλλέχθηκαν από την αποστολή είχαν έντονο πορτοκαλί χρώμα και μικρές προεκτάσεις που τους έδιναν μια σχεδόν «εξωγήινη» όψη.
Η παράξενη μορφολογία τους, ωστόσο, δεν αποτελεί κάποιο εξελικτικό παράδοξο.
Είναι το αποτέλεσμα προσαρμογής σε έναν κόσμο όπου το φως έχει μικρή σημασία και η ανεύρεση τροφής στον πυθμένα απαιτεί εντελώς διαφορετικούς μηχανισμούς από εκείνους που χρησιμοποιούν τα ζώα της στεριάς.
Οι γιγάντιες αράχνες του παγωμένου βυθού
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι θαλάσσιες αράχνες.
Δεν πρόκειται για τις κοινές αράχνες της ξηράς, αλλά για θαλάσσια αρθρόποδα της ομάδας Pycnogonida.
Στα πολικά νερά ορισμένα είδη μπορούν να φτάσουν σε πολύ μεγαλύτερα μεγέθη σε σχέση με συγγενικά είδη θερμότερων περιοχών, ένα φαινόμενο που συχνά περιγράφεται ως πολικός γιγαντισμός.
Ορισμένες θαλάσσιες αράχνες της Antarctica μπορούν να αποκτήσουν άνοιγμα ποδιών δεκάδων εκατοστών, ενώ μεγάλο μέρος της ανατομίας τους εκτείνεται μέσα στα ίδια τα άκρα τους.
Η εικόνα τους μπορεί να μοιάζει τρομακτική, αλλά πρόκειται για οργανισμούς πλήρως προσαρμοσμένους σε ένα εξαιρετικά συγκεκριμένο περιβάλλον.
Η «πεταλούδα» που πετά μέσα στο νερό
Ένα από τα πιο κομψά ευρήματα ήταν ένα μικροσκοπικό θαλάσσιο σαλιγκάρι, η Clio pyramidata.
Οι οργανισμοί αυτοί αποκαλούνται «sea butterflies» επειδή διαθέτουν πτερύγια που μοιάζουν με φτερά και τα χρησιμοποιούν για να κινούνται μέσα στο νερό.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, ένα από αυτά τα ζώα παρέμεινε ζωντανό στις εγκαταστάσεις του RSV Nuyina και γέννησε αυγά, δίνοντας στους ερευνητές σπάνια ευκαιρία να παρατηρήσουν τα πρώτα στάδια του κύκλου ζωής του.
Η λεπτομέρεια αυτή έχει ιδιαίτερη επιστημονική αξία, επειδή τέτοιοι εύθραυστοι οργανισμοί είναι δύσκολο να διατηρηθούν ζωντανοί μετά τη συλλογή τους.
Δεν είναι «τέρατα» – είναι αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξέλιξης
Οι εικόνες εύκολα γεννούν τίτλους για «τέρατα» ή «εξωγήινα πλάσματα».
Η πραγματικότητα είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Αυτοί οι οργανισμοί είναι προϊόντα εξελικτικής προσαρμογής σε ένα από τα πιο σταθερά ψυχρά περιβάλλοντα του πλανήτη.
Η απομόνωση, οι εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες και οι ιδιαιτερότητες της τροφικής αλυσίδας του Southern Ocean δημιούργησαν μορφές ζωής που απέχουν πολύ από ό,τι θεωρούμε οικείο.
Δεν υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι οι οργανισμοί αυτοί «αναγκάστηκαν να εμφανιστούν» επειδή έλιωσαν πρόσφατα οι πάγοι ή ότι παρέμεναν απομονωμένοι για εκατομμύρια χρόνια κάτω από μία συγκεκριμένη παγοκρηπίδα, όπως μπορεί να αφήνει να εννοηθεί μια πιο δραματική αφήγηση.
Η πραγματική επιστημονική ιστορία αφορά κυρίως το πόσο λίγο έχει εξερευνηθεί ο Antarctic βυθός.
Ο Denman Glacier ανησυχεί τους επιστήμονες για άλλον λόγο
Η βιοποικιλότητα ήταν μόνο ένα μέρος της αποστολής.
Ο βασικός επιστημονικός στόχος ήταν η μελέτη του Denman Glacier.
Ο παγετώνας έχει υποχωρήσει αρκετά χιλιόμετρα μέσα στις τελευταίες δεκαετίες και βρίσκεται πάνω από μία εξαιρετικά βαθιά γεωλογική κοιλότητα. Οι επιστήμονες εξετάζουν κατά πόσο θερμότερα ωκεάνια νερά μπορούν να φτάσουν κάτω από τον πάγο και να επιταχύνουν την τήξη του.
Το μέγεθος του προβλήματος είναι τεράστιο.
Η Australian Antarctic Program αναφέρει ότι, εάν ο Denman Glacier έχανε ολόκληρη τη μάζα πάγου που συγκρατεί, η συνεισφορά του στην παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας θα μπορούσε να φτάσει περίπου το 1,5 μέτρο.
Η ανακάλυψη που κρύβεται πίσω από τις εικόνες
Το πραγματικά εντυπωσιακό δεν είναι ότι στην Ανταρκτικής υπάρχουν πλάσματα που μοιάζουν «εξωγήινα».
Είναι ότι, ακόμη και σήμερα, μεγάλα τμήματα του πυθμένα γύρω από την ήπειρο παραμένουν τόσο λίγο μελετημένα ώστε μία μόνο αποστολή μπορεί να επιστρέψει με δείγματα που θα χρειαστούν χρόνια για να ταξινομηθούν.
Οι ερευνητές έχουν ήδη επισημάνει ότι ορισμένοι οργανισμοί που συλλέχθηκαν ενδέχεται να αποδειχθούν νέα είδη για την επιστήμη.
Και εκεί βρίσκεται ίσως η πραγματική έκπληξη.
Δεν χρειάζεται να ταξιδέψουμε σε άλλον πλανήτη για να συναντήσουμε έναν κόσμο που μοιάζει εξωγήινος. Ένα μεγάλο μέρος του βρίσκεται ήδη κάτω από τα παγωμένα νερά της Ανταρκτικής— και μόλις τώρα αρχίζουμε να το γνωρίζουμε.
www.bankingnews.gr
Η επιστημονική αποστολή με το αυστραλιανό παγοθραυστικό RSV Nuyina εξερεύνησε για περίπου δύο μήνες την περιοχή γύρω από τον Denman Glacier και το Shackleton Ice Shelf, συλλέγοντας οργανισμούς από τον πυθμένα και καταγράφοντας μια εντυπωσιακή βιοποικιλότητα. Η επίσημη Australian Antarctic Program επιβεβαιώνει ότι στην αποστολή συμμετείχαν περίπου 60 επιστήμονες και ότι η ομάδα θαλάσσιας βιοποικιλότητας είχε επικεφαλής τον καθηγητή Jan Strugnell — όχι Ian Strugnell — από το James Cook University.
Τα δείγματα περιλάμβαναν θαλάσσιες αράχνες, αστερίες, αχινούς, χταπόδια και άλλα ασπόνδυλα, ορισμένα από τα οποία ενδέχεται να αποδειχθούν είδη που δεν έχουν ακόμη περιγραφεί επιστημονικά.
Ένας κόσμος που ζει χωρίς φως
Το εντυπωσιακό στοιχείο δεν είναι απλώς η εμφάνιση αυτών των οργανισμών.
Είναι οι συνθήκες στις οποίες έχουν προσαρμοστεί.
Στα βαθιά νερά της Antarctica, η θερμοκρασία παραμένει εξαιρετικά χαμηλή, το ηλιακό φως πρακτικά εξαφανίζεται και η πίεση αυξάνεται δραματικά όσο μεγαλώνει το βάθος.
Κι όμως, ο πυθμένας δεν είναι έρημος.
Η αποστολή κατέγραψε ένα σύνθετο οικοσύστημα, ακριβώς σε μια περιοχή που οι επιστήμονες είχαν μέχρι πρόσφατα ελάχιστες ευκαιρίες να εξετάσουν άμεσα. Το Denman Glacier θεωρείται ένας από τους πιο ευάλωτους και ταχύτερα υποχωρούντες παγετώνες της Ανταρκτικής, ενώ οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν πώς τα θερμότερα βαθιά νερά επηρεάζουν τόσο τον πάγο όσο και τα οικοσυστήματα γύρω του.
Τα «γουρουνόψαρα» που δεν είναι ψάρια
Ανάμεσα στα πλάσματα που τράβηξαν περισσότερο την προσοχή ήταν τα λεγόμενα «sea pigs».
Παρά το όνομά τους, δεν είναι ούτε ψάρια ούτε θηλαστικά.
Πρόκειται για θαλάσσια αγγούρια, δηλαδή συγγενείς των αστεριών και των αχινών, με μαλακό, σχεδόν ζελατινώδες σώμα και μορφή που μοιάζει εντελώς ξένη στα μάτια ενός ανθρώπου που έχει συνηθίσει τη ζωή στην επιφάνεια.
Ορισμένα δείγματα που συλλέχθηκαν από την αποστολή είχαν έντονο πορτοκαλί χρώμα και μικρές προεκτάσεις που τους έδιναν μια σχεδόν «εξωγήινη» όψη.
Η παράξενη μορφολογία τους, ωστόσο, δεν αποτελεί κάποιο εξελικτικό παράδοξο.
Είναι το αποτέλεσμα προσαρμογής σε έναν κόσμο όπου το φως έχει μικρή σημασία και η ανεύρεση τροφής στον πυθμένα απαιτεί εντελώς διαφορετικούς μηχανισμούς από εκείνους που χρησιμοποιούν τα ζώα της στεριάς.
Οι γιγάντιες αράχνες του παγωμένου βυθού
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι θαλάσσιες αράχνες.
Δεν πρόκειται για τις κοινές αράχνες της ξηράς, αλλά για θαλάσσια αρθρόποδα της ομάδας Pycnogonida.
Στα πολικά νερά ορισμένα είδη μπορούν να φτάσουν σε πολύ μεγαλύτερα μεγέθη σε σχέση με συγγενικά είδη θερμότερων περιοχών, ένα φαινόμενο που συχνά περιγράφεται ως πολικός γιγαντισμός.
Ορισμένες θαλάσσιες αράχνες της Antarctica μπορούν να αποκτήσουν άνοιγμα ποδιών δεκάδων εκατοστών, ενώ μεγάλο μέρος της ανατομίας τους εκτείνεται μέσα στα ίδια τα άκρα τους.
Η εικόνα τους μπορεί να μοιάζει τρομακτική, αλλά πρόκειται για οργανισμούς πλήρως προσαρμοσμένους σε ένα εξαιρετικά συγκεκριμένο περιβάλλον.
Η «πεταλούδα» που πετά μέσα στο νερό
Ένα από τα πιο κομψά ευρήματα ήταν ένα μικροσκοπικό θαλάσσιο σαλιγκάρι, η Clio pyramidata.
Οι οργανισμοί αυτοί αποκαλούνται «sea butterflies» επειδή διαθέτουν πτερύγια που μοιάζουν με φτερά και τα χρησιμοποιούν για να κινούνται μέσα στο νερό.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, ένα από αυτά τα ζώα παρέμεινε ζωντανό στις εγκαταστάσεις του RSV Nuyina και γέννησε αυγά, δίνοντας στους ερευνητές σπάνια ευκαιρία να παρατηρήσουν τα πρώτα στάδια του κύκλου ζωής του.
Η λεπτομέρεια αυτή έχει ιδιαίτερη επιστημονική αξία, επειδή τέτοιοι εύθραυστοι οργανισμοί είναι δύσκολο να διατηρηθούν ζωντανοί μετά τη συλλογή τους.
Δεν είναι «τέρατα» – είναι αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξέλιξης
Οι εικόνες εύκολα γεννούν τίτλους για «τέρατα» ή «εξωγήινα πλάσματα».
Η πραγματικότητα είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Αυτοί οι οργανισμοί είναι προϊόντα εξελικτικής προσαρμογής σε ένα από τα πιο σταθερά ψυχρά περιβάλλοντα του πλανήτη.
Η απομόνωση, οι εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες και οι ιδιαιτερότητες της τροφικής αλυσίδας του Southern Ocean δημιούργησαν μορφές ζωής που απέχουν πολύ από ό,τι θεωρούμε οικείο.
Δεν υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι οι οργανισμοί αυτοί «αναγκάστηκαν να εμφανιστούν» επειδή έλιωσαν πρόσφατα οι πάγοι ή ότι παρέμεναν απομονωμένοι για εκατομμύρια χρόνια κάτω από μία συγκεκριμένη παγοκρηπίδα, όπως μπορεί να αφήνει να εννοηθεί μια πιο δραματική αφήγηση.
Η πραγματική επιστημονική ιστορία αφορά κυρίως το πόσο λίγο έχει εξερευνηθεί ο Antarctic βυθός.
Ο Denman Glacier ανησυχεί τους επιστήμονες για άλλον λόγο
Η βιοποικιλότητα ήταν μόνο ένα μέρος της αποστολής.
Ο βασικός επιστημονικός στόχος ήταν η μελέτη του Denman Glacier.
Ο παγετώνας έχει υποχωρήσει αρκετά χιλιόμετρα μέσα στις τελευταίες δεκαετίες και βρίσκεται πάνω από μία εξαιρετικά βαθιά γεωλογική κοιλότητα. Οι επιστήμονες εξετάζουν κατά πόσο θερμότερα ωκεάνια νερά μπορούν να φτάσουν κάτω από τον πάγο και να επιταχύνουν την τήξη του.
Το μέγεθος του προβλήματος είναι τεράστιο.
Η Australian Antarctic Program αναφέρει ότι, εάν ο Denman Glacier έχανε ολόκληρη τη μάζα πάγου που συγκρατεί, η συνεισφορά του στην παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας θα μπορούσε να φτάσει περίπου το 1,5 μέτρο.
Η ανακάλυψη που κρύβεται πίσω από τις εικόνες
Το πραγματικά εντυπωσιακό δεν είναι ότι στην Ανταρκτικής υπάρχουν πλάσματα που μοιάζουν «εξωγήινα».
Είναι ότι, ακόμη και σήμερα, μεγάλα τμήματα του πυθμένα γύρω από την ήπειρο παραμένουν τόσο λίγο μελετημένα ώστε μία μόνο αποστολή μπορεί να επιστρέψει με δείγματα που θα χρειαστούν χρόνια για να ταξινομηθούν.
Οι ερευνητές έχουν ήδη επισημάνει ότι ορισμένοι οργανισμοί που συλλέχθηκαν ενδέχεται να αποδειχθούν νέα είδη για την επιστήμη.
Και εκεί βρίσκεται ίσως η πραγματική έκπληξη.
Δεν χρειάζεται να ταξιδέψουμε σε άλλον πλανήτη για να συναντήσουμε έναν κόσμο που μοιάζει εξωγήινος. Ένα μεγάλο μέρος του βρίσκεται ήδη κάτω από τα παγωμένα νερά της Ανταρκτικής— και μόλις τώρα αρχίζουμε να το γνωρίζουμε.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών